Độ bền kéo vải không dệt: chiều MD, CD và cách đọc thông số
Trả lời nhanh: Độ bền kéo cho biết lực cần để kéo đứt một dải vải, thường ghi bằng N/5 cm (newton trên dải rộng 5 cm). Vải không dệt có hai chiều: chiều dọc theo hướng chạy máy (MD) và chiều ngang (CD); với vải spunbond, chiều MD thường bền hơn chiều CD. Đi kèm là độ giãn dài khi đứt (%). Khi so sánh vải của hai nhà cung cấp, chỉ so được khi cùng định lượng (GSM), cùng chiều kéo và cùng phương pháp thử, ví dụ ISO 9073-3.
1. Độ bền kéo và độ giãn dài là gì?
- Độ bền kéo (lực kéo đứt): lực lớn nhất mẫu vải chịu được trước khi đứt. Đơn vị thường gặp: N/5 cm, N/50 mm (hai cách ghi như nhau), có nơi ghi kgf/5 cm (1 kgf ≈ 9,81 N).
- Độ giãn dài khi đứt: mẫu vải dài thêm bao nhiêu phần trăm so với lúc đầu khi bị kéo đứt. Vải giãn nhiều thì dẻo, chịu giật tốt; vải giãn ít thì giữ form tốt hơn.
Hai chỉ số này giúp biết vải có đủ chắc cho việc cần dùng không: túi xách phải chịu được đồ nặng ở quai, vải lót sofa phải chịu được lực căng khi bọc, vải phủ cỏ phải chịu được gió quật và giẫm đạp.
2. Chiều MD và CD khác nhau thế nào?
Khi sản xuất vải spunbond, sợi được trải lên băng lưới đang chạy, nên sợi có xu hướng nằm theo hướng chạy máy nhiều hơn (xem quy trình sản xuất vải không dệt PP spunbond).
| Chiều | Tên khác | Đặc điểm thường gặp |
|---|---|---|
| MD (machine direction) | Chiều dọc, chiều dài cuộn | Bền kéo cao hơn, giãn ít hơn |
| CD (cross direction) | Chiều ngang, chiều khổ vải | Bền kéo thấp hơn, giãn nhiều hơn |
Ý nghĩa khi gia công: chỗ chịu lực chính (ví dụ phương kéo của quai túi, phương căng khi bọc nệm) nên đặt theo chiều bền hơn của vải nếu được. Khi đặt hàng, ghi rõ yêu cầu độ bền cho cả hai chiều, không chỉ một con số chung.
3. Đo độ bền kéo theo ISO 9073-3 như thế nào?
ISO 9073-3 là tiêu chuẩn quốc tế đo độ bền kéo và độ giãn dài của vải không dệt bằng phương pháp kéo dải (strip method):
- Cắt mẫu thành dải rộng 50 mm; bản 2023 có thêm lựa chọn dải 25 mm.
- Bản 1989 quy định khoảng cách hai ngàm kẹp 200 mm và tốc độ kéo không đổi 100 mm/phút.
- Thử 5 mẫu chiều MD và 5 mẫu chiều CD (nếu không thỏa thuận khác), lấy giá trị trung bình.
- Mẫu được điều hòa trước khi thử; tiêu chuẩn có cả cách thử ở trạng thái ướt.
- Máy kéo loại tốc độ kéo dãn không đổi (CRE).
Ngoài kéo dải còn có phép thử kéo kẹp giữa (grab test), ví dụ ISO 9073-18 hoặc ASTM D5034: ngàm chỉ kẹp phần giữa mẫu rộng hơn, nên kết quả thường cao hơn kéo dải. Vì vậy hai phiếu thử dùng hai phương pháp khác nhau thì không so sánh trực tiếp được. Các chỉ tiêu khác của vải xem tiêu chuẩn và kiểm định vải không dệt.
4. Cách đọc độ bền kéo trên bảng thông số
- Xem đơn vị: N/5 cm hay kgf/5 cm, dải 5 cm hay 2,5 cm. Đổi về cùng đơn vị trước khi so.
- Xem chiều: bảng tốt phải có riêng MD và CD. Chỉ ghi một con số thì hỏi lại đó là chiều nào.
- Xem định lượng đi kèm: vải nặng hơn thì bền hơn. Muốn so "độ chắc" của hai loại vải khác GSM, có thể chia lực kéo cho GSM để so tương đối, nhưng kết quả chỉ mang tính tham khảo.
- Xem phương pháp thử: ISO 9073-3, ASTM D5035 (kéo dải) hay grab test. Khác phương pháp thì không so.
- Xem điều kiện mẫu: khô hay ướt, vải mới hay sau lão hóa (với vải dùng ngoài trời).
- Có phiếu thử hay chỉ là số công bố: phiếu của phòng thử nghiệm độc lập ghi rõ mẫu, phương pháp, ngày thử; kết quả chỉ áp dụng cho mẫu đã thử.
5. Những yếu tố làm độ bền kéo cao hay thấp
| Yếu tố | Ảnh hưởng |
|---|---|
| Định lượng (GSM) | Nhiều sợi hơn thì lực kéo đứt lớn hơn (xem GSM vải không dệt là gì, cách đo GSM tại xưởng) |
| Độ đều của vải | Vải có chỗ mỏng chỗ dày thì đứt ở chỗ mỏng. Vải 2S (hai lớp sợi) thường đều hơn 1S (xem vải không dệt Spunbond 1S, 2S) |
| Nhiệt độ, lực cán liên kết | Cán chưa đủ thì sợi dễ tuột; cán quá thì vải cứng, giòn, giãn ít |
| Nguyên liệu | Tỷ lệ PP tái sinh cao, hạt bị oxy hóa nhiều có thể làm sợi yếu hơn (xem vải không dệt PP tái sinh và nguyên sinh) |
| Nắng, nhiệt, bảo quản | Vải phơi nắng lâu, để gần nguồn nhiệt sẽ giảm độ bền (xem vải không dệt để ngoài trời được bao lâu) |
6. Tự kiểm tra nhanh khi nhận vải
Xưởng không có máy kéo vẫn có thể so sánh tương đối: cắt hai dải vải cùng khổ (ví dụ 5 cm × 30 cm) theo chiều dọc và chiều ngang cuộn, kéo bằng tay hoặc treo vật nặng tăng dần, so với mẫu vải đã duyệt trước đó. Cách này chỉ để phát hiện lô vải khác thường, không thay được phiếu thử. Khi cần số liệu chính xác, gửi mẫu tới phòng thử nghiệm và ghi rõ phương pháp.
7. Câu hỏi thường gặp
Túi vải không dệt cần độ bền kéo bao nhiêu?
Không có một con số chung; phụ thuộc kích thước túi, khối lượng đồ đựng, kiểu quai và cách may hay ép. Cách chắc nhất là may thử túi mẫu và thử tải thật. Chọn định lượng vải xem chọn GSM cho túi vải không dệt.
Vì sao cùng 80 GSM mà vải hai nơi bền khác nhau?
Do khác độ đều, khác cách liên kết nhiệt, khác nguyên liệu, hoặc đơn giản là hai bảng thông số đo theo hai phương pháp khác nhau.
An Phong có kiểm tra độ bền kéo không?
Có. Phòng LAB của nhà máy kiểm tra định lượng và lực kéo theo cả chiều dọc (MD) lẫn chiều ngang (CD) của vải trong quá trình sản xuất. Khách cần yêu cầu độ bền cụ thể cho đơn hàng, hãy gửi mục đích sử dụng và mức yêu cầu để phòng Kinh doanh tư vấn định lượng phù hợp.
Liên hệ: Hotline/Zalo 07 9595 9696 (8:00–22:00) – Email: info@anphongnon-woven.com. Mẫu vải miễn phí, gửi trong 24 giờ; giao hàng thường 7–10 ngày sau khi chốt đơn.
Xem sản phẩm: vải không dệt Spunbond 1S, 2S, vải không dệt may túi, bao bì, vải không dệt bọc nệm, lót sofa – giá từ 35.000 đ/kg (trắng, đen; xem bảng giá) tại nhà máy vải không dệt An Phong.
Nguồn tham khảo: ISO 9073-3:1989 và ISO 9073-3:2023, Nonwovens – Test methods – Part 3: Determination of tensile strength and elongation using the strip method; ASTM D5035 (strip method); ASTM D5034 (grab test).
